O faiado: Espazos

2 de Outubro do 2026, venres

Subidas en SEMPRE EMIGRANTES.

En portada, o fillo do medio de Esmeralda, Tarata, moi querido por todos, el emigrou xa casado a Venezuela ca sua muller Paca, irman de Chua, logo levaron os tres fillos, Antonio Beatriz e Carlos. Os dous ultimos xa estan de volta, Beatriz desenrolou un bó traballo en Venezuela no mundo da aviacion comercial e a mala suerte foi que fai uns tres anos o fillo mais vello de Tarata morreu.

Nadie en Galicia e ajeno a o fenomeno da emigracion. Nadie no mundo e ajeno a querer ter unha vida millor.

Bos dias, saude

Estamos a facer un traballo sobre a emigracion

Logo de sair cara a Brasil,Arxenrina, Uruguay, Venezuela i outros paises donde pensabamos que ibamos transformar as nosas vidas e as das nosas  familias, alá polos anos cincoenta e sesenta atendimos a chamada emocional da Europa con algunhas partes moi arruinadas, caso Alemania, axudamos os galegos a levantala, os bombardeos contra Hitler demandaron moita man de obra, moitos albañiles carpinteiros de todo.

En Santa Lucia, para a Arxentina, emigraron duas fillas de Antonio e Consuelo, duas irmans de Esmeralda, eran Cheloi e Moncha. a principios dos trinta fixeron un viaxe a Vilagarcia, Moncha casara e tiña dous nenos, Luis e Jorge Baron Suarez. Na casa de Santa Lucia fixose un feston, tan grande que non collian na casa, sempre lembraron como as mesas se colocaron na acera e ali se celebrou. Por certo meses antes, falamos do 1933, Maria habia parido unha filla, de solteira, esperou pola visita das irmans de Arxentina e Cheloi foi a madriña. Dixo que se chamaria Margarita, era ultima moda na Arxentina.

Na foto Maria no patio propiedade da familia donde se aproveitaban moi ben os metros cuadrados, se poñia a roupa a secar habia unha chea de bidons grandes cargados de gasolina, i existian dous cortellos grandes, os das galiñas e o dos porcos, por certo Antonio, o pai de vez en cando facia sair os porcos, el iba diante e os levaba a praia de Santa Lucia a bañarse no mar, os porcos gustaballe a auga e nadaban.

Na fotografia Maria no patio, por riba do muro vese a Igrexa dos Padres e a galeria da casa de Carmen Ramos

 

Seguimos ca emigracion

Eles, os da fotografia, son pai e filla. Antonio Suarez Garcia e Esmeralda Suarez Araujo. El foi pai de vinteun fillos, mariñeiro nos barcos da emigracion, entre outros lembramos o Demerara. Eiqui en Vilagarcia, en Santa Lucia, donde vivian quedaba a sua muller, Consuelo Araujo, coidando fillos, traballando, no facia outra cousa, tiña un surtidor de gasolina e unha taberna que daba comidas.

A outra fotografia era unha das suas fillas maiores, Esmeralda Suarez, habia casado con Antonio Paredes Moreira, impresor do Galicia Nueva, tiñan tres fillos, Moncho, Tarata (Antonio) é José. A raiz de unha infeccion nunha muela (Fleming ainda non inventara a penicilina) morreu. Esmeralda tuvo que buscar vida e marchou de camarera nos barcos da emigracion. Os seus pais eran maiores, Antonio o Papá morreu en Marzo do 1942, pero os tres fillos de Esmeralda quedaron na casa de Santa Lucia, criados por Maria e Antonia, esta ultima a mediados dos coarenta casou e marchou para Venezuela co seu home Emilio Faro. Os nenos de Esmeralda quedaron con Maria, A sua aboa, Consuelo  tamen morreu, ala por Septembro do 1947.

E unha historia de emigracion con moitos blancos e negros, de cando tiñan que buscarse a vida, os dous da fotografia, chegaban nos seus barcos atravesando o Atlantico a por exemplo Bos Aires, unha verdadeira riada de xente, con maletas, sin permiso de traballo entraban na cidade, sempre atoparon mans tendidas e brazos abertos, nadie se manifestou na sua contra, Ali siguen os netos, Esmeralda sigue a ter por alá duas netas do fillo mais pequeno, José.

1 de Outubro do 2026, xoves- Na foto o YAPEYÚ

Subidas en TERRA DE ARTISTAS E SEMPRE EMIGRANTES.

Teño claro que aquel cidadan que se ten que ir lonxe da sua familia, casa barrio e amigos para outro lugar, con fronteras ou sin elas para poder ter un traballo e comer É un emigrante.

No Yapeyú, no Salta, no Santa Maria, no Alcantara e outros moitos iban os españois buscando vida a outros continentes.

Bos dias, saude

COMO OS DE CEUTA. (Millóns de españois e galegos polo mundo)

Ese neno sentado na silla aínda non fixera os catorce anos. Estamos no porto de Vigo no ano 1938, o que está a súa espalda é o seu cuñado Manolo, quen se está encargando de levalo neno ao barco da Transmediterranea onde el traballaba. Os acompaña Carmen, irmá do neno e muller de Manolo.

O neno estaba a crecer no Carril e tiña unha adolescencia complicada. Facía dous anos que morrera o seu Pai, e uns cantos para atras cando o fixera o seu irmán José, que tiña vinteun anos cando pereceu no porto de Alicante.

A súa nai xa era maior, non tiña moita gana de aturar estupideces dun neno e enviouno a traballar logo de que, nunha noite, un grupo de rapaces do Carril a emprenderon a pedradas contra algúns negocios do lugar. A noticia hasta chegou a sair no periódico local vilagarcián,  GALICIA NUEVA… Vamos, un escándalo!

Ai temos o neno, na foto, disposto a vivir algo que non lle gustaba. Non pasou moito tempo en abandonalo barco e a proteccion do seu cuñado, e foise para outro. Unha vez en Xixón, atopou un amigo do seu pobo que estaba embarcado nun buque que facía escala alí. O mundo cheo de españolitos, que traballaban donde podían, “la madre patria” non daba mais que para catro, estes eran moitos. Atopou pois o neno ao de Carril, e puxéronse dacordo, e o noso neno, para non chamala atención, deixou tódolos  seus enseres personais no seu centro de traballo, e só se levou unha cousa para o outro barco: UNHA RADIO… E foise de polizón ao barco do amigo. Un dia estaba escoitando un partido de fútbol do Madrid, o neno era un madridista total, e nestas que este marca un gol, e na euforia do momento, ponse a berrar e dar saltos…

Collérono, claro, ían navegando hacia Marrocos, e metérono nunha cárcere de Casablanca. Era o ano 1947.

O seu cuñado, Manolo Pérez, viaxou ao lugar, pero non o deixaron velo. As cadeas daqueles lugares, como tódalas cadeas naqueles tempos, eran terroríficas.

Tardou en sair tres anos. Non quixo ver durante moito tempo a súa familia, a súa nai, as súas irmás. Casou sin a representación da súa familia. Non voltou ao mar hasta case trinta anos mais tarde.

Sempre pediu afecto a berros, as apertas del, do neno, eran de calidade extra, moi contados, si, pero… MARABILLOSOS!

O neno, era Felipe Teijeiro Ramos, meu Pai.

Pedro Crespo do Carril a Argentina

Pedro, como tantos otros, emigró más de una vez. Recorrió casi todo el mundo y recaló, reincidentemente, en Buenos Aires. Sus hijos nacían y se criaban aquí y allá. Desde 1925 solo lo comunicaba con su pueblo el frágil puente de papel, con temblorosas caligrafías, que viajaba, lentamente, en sobres adornados, en sus bordes, con los colores de las banderas. Recién a comienzos de los cincuenta, hizo, con Andrea, su primer retorno a España como visitante; y, diez años después, el último. Al regreso a nuestra casa en Argentina, abría su baúl de viaje y hacía estallar sus regalos, sus trofeos, sus fotos. Con mis primos y hermanos, sonreíamos burlonamente: ?¡Abuelo! ¿Quién le prestó esa copa de plata para sacarse la foto?? ?¿De quién eran los guantes blancos y la bandera con los que posó para la otra toma?? -?Hombre ? aquella fue porque gané la regata?, respondía con un orgullo que notábamos fingido y exagerado. ?Y ésta, pues es de cuando me eligieron para llevar el estandarte del pueblo? vamos, y tuve que hacerlo en la fiesta de San Roque y demás?. Entonces, nuestra precoz y porteña complicidad se hacía más socarrona simulando aceptar el seguro engaño, la triquiñuela, la picardía de la que, después de todo, éramos fruto: ?¡Qué regata iba a ganar a los setenta y tantos años! ¿Quién lo iba a conocer allí después de tanta ausencia?? Cuarenta años más tarde cumplí mi sueño: me asombré con las serranías gallegas y transité los caminos de Santiago Apóstol. Desde los faldeos de la Villa de Sarria, sentí que retrocedía a la Edad Media al internarme en las neblinas del camino de cornisa para andar por la inclinada callecita que separa las redondeadas paredes de O Cebreiro. Y así, sin apuros, admirando y saboreando cada tramo, cada región, avanzaba desde Lugo hacia Santiago de Compostela; cada vez más cerca del botafumeiro, de la ruta del vino, de las rías, del mar. Llegar a la catedral compostelana ¡justo en la última semana de julio! cuando arriban los peregrinos de todo el mundo para los festejos del Santo, identificados con sus símbolos, sus bastones, sus sombreros marrones con el ala levantada en la frente, su cruz, es un regocijo imposible de explicar o comparar con otras sensaciones. Como impregnarse, en las recovas de piedra, con música celta, gallega y el sonido de gaitas y coplas de estudiantinas, que improbablemente pueda uno escuchar en otras latitudes. Finalmente, el ánimo estaba templado y las viñas rebosantes como para bajar por el camino de Padrón, recordar las estrofas de Rosalía, disfrutar el marco verde de la forestación que acompaña el descubrimiento de la costa bañada por las cristalinas aguas de la Ría de Arosa. Además de los familiares ¿quedaría algún recuerdo en Carril? ¿alguna señal de Pedro y Andrea ? de nuestros orígenes? De pronto, allí estaba, después de la última pendiente del camino, se mostraba el recuerdo de una foto panorámica con la que, casi a diario, me había enfrentado durante toda mi infancia y adolescencia: la Isla de Cortegada (¡ahora en colores!) se extendía como una sonrisa tras la ría. Y, en esta orilla, casi escondida, me sorprendió la no menos conocida silueta de un galpón enorme, abandonado; construido, Dios sabe cuándo, entre el camino y el mar. Al sonar las campanas de la Iglesia, en cuya esquina advertí otro cruceiro, alcé la vista y contemplé ?como si lo hubiera hecho siempre- las ondiñas que acunaban los botecitos multicolores esperando ser desamarrados. Allí, un par de veces al día, las aguas descubren su lecho y ¡a trabajar! Cuando la marea baja, hombres y mujeres armados de grandes rastrillos, unos con botas, otros con sus pantorrillas desnudas, recorren sus ?baos?: los viveros de mejillones, almejas y otras delicias. Cada familia tiene un sector rectangular, circular o de cualquier otra forma, allí, en el fondo del mar. Cuando se alza la marea, los veleritos exploran la ría bordejeándola con suavidad. El pueblo extiende sus remozadas casas a lo largo de la bella costa. Si uno se interna hacia el cerro, no cruzará más de dos o tres calles, sinuosas y angostas. Lo guía la dulce cadencia de la lengua gallega en los espaciados comentarios entre vecinos hasta la parte más alta, la de la Capilla de San Roque, acompañada solo por la sombra de la serena arboleda, desde la que se ve toda Villagarcía. Al desandar en busca del puertecito me sorprendió una vivienda revestida de vieiras prolijamente colocadas, una a una, como testimonial repetición del símbolo. Ya junto al malecón, me senté en la umbría vereda del restaurante de Loliña a degustar sus ostras y jamones. Estaba conmovido por haber visto nuestro apellido en varios lugares: en el listado de responsos fijado en la puerta de la Iglesia, en la dedicatoria del reloj de la plazoleta, y, sobre todo, en letras enormes en el frontispicio del viejo galpón de la que fuera la fábrica de conservas. La propia Loliña, en persona, alta y garbosa aún, luego de inquirirme sobre el mayor o menor éxito de sus platos en mi paladar foráneo, quiso saber, también, los motivos de mi presencia en esos parajes. Su estilo medido y elegante casi se perdió al conocer mi origen familiar. Sus ojos reflejaron el sol del tímido verano, oprimió mis hombros con sus manos y me indagó, afectuosa e impacientemente: ?Vamos a ver. Y tú ¿quién eres, mi niño?? Tras mi desconcierto (por tal actitud y por lo de ?niño?) y mi respuesta, comenzó su impecable y detallado recuerdo de todo lo que había ocurrido ¡hacía cuarenta años! Sin que pudiera ?ni quisiera- resistirme, me llevó del brazo hasta la puerta de la casa en la que vivió Pedro. ?¡Qué gran hombre!? repetía con una devoción que se me antojó exagerada, mientras describía la pipa en la que él solía fumar mientras daba su diario paseo frente al mar y señalaba dónde quedaba Asados, ?junto a Rianxo?, cruzando la ría, donde había nacido Andrea. Sentí que era sincera su emoción al evocar los juegos de naipes que preferían mis abuelos así como al ponderar las aptitudes marineras de ?Don Pedro?, además de su ingenio y cordialidad y ¡hasta su anillo! Me embriagaba de sorpresa y orgullo. Pero no pude dejar de sentir una anacrónica vergüenza teñida de culpa con la gran pena del irrecurrible paso del tiempo. Me acongojó la imposibilidad de expresar ahora al abuelo lo que tal vez él hubiera esperado de nosotros en el momento oportuno, al escuchar de labios de aquella mujer el encarnado, vívido y pormenorizado relato de la alegría de la gente del pueblo al indicar a Pedro para ser quien tuviera a su cargo portar el estandarte a lo largo de sus calles, con aquellos guantes tan blancos. Y del aplauso muy grande y ¡qué hermosa fiesta! cuando le entregaron la copa del primer puesto en la regata tan disputada, metro a metro, y en la que él había triunfado ? ¡a sus setenta y tantos años!

(texto escrito por Luis Alberto Crespo, neto de Pedro Crespo Rivas e residente en Arxentina)

Agustin, emigrante en Estados Unidos

Agustin Lopez, do Carril. emigrou a Estados Unidos, sin contrato, traballou  en mil cousas, impensables anos mais tarde, ata que atopou a mina que fixo que a sua vida cambease, Agustin foi un emigrante con moitisima sorte.

Na fotografia, nunha festa celebrada na casona de Cambados que mercou. Con el na foto Agustin Gutierrez e Kuki, (Os Gutierrez inmigrantes procedentes de Leon Agustin ferroviario, veu a Vilagarcia a crear negocios de hosteleria, o Califirnia, o Kuki…)na foto a dereita, Juan Francisco Ledo Daponte.

Voda en Nueva Iork

Os Andujar eran tamen fillos de Nieves, unha muller encantadora que vivia no Ramal, era a viuda de Andujar, estou a falar de moi a principios dos anos sesenta.

O home de Nieves habia sido un fiel seguidor do fascismo, con ideas totalmente extremistas, seguidor de Franco e Hitler,cando o afundimento do Baleares, provocado por os barcos da marina republicana, os barcos do Goberno lexitimo, no Baleares, iba de mariñeiro Guillermo Andujar, que resultou ferido pero tivo a sorte de que o auxiliaron e salvou a vida. Era fillo de Nieves e de Andujar. O seu Pai adicou a vida que lle quedaba a insultar polas ruas a todo aquel que non pensase como el

O seu amigo Franco non foi quen a botar unha man a esta familia. Juan andaba embarcado, José emigrou a Norteamerica, e Fernandito recollia as naletas na estacion do tren

.