Categoría: personas recordadas

  • Julio Perez

    Julio Perez Abelenda era un rapaz moi novo cando se foi para sempre, casado con Juanita, ambolos dous do Carril, somentes tiñan unha nena, Gelines, que creceu con un vacio moi importante na sua vida, o que deixou a morte do seu pai, Julio.

  • 15 de Xuño do 2026, luns

    Subidas en TRABANCA SARDIÑEIRA E PERSOAS RECORDADAS.

    En portada MANUEL REY URCERA, labrego de Faxilde, defensor da REPUBLICA, asesinado por defender as ideas que loitaban contra os verdugos fascistas.

    Entrada ao forte San Cristóbal, no monte Ezkaba

    A grande evasión do forte San Cristóbal-Ezkaba

    A Xunta, ausente da declaración pola memoria histórica asinada pola maioría de autonomías
    O PSdeG reclama que a Xunta colabore na identificación dos 54 galegos mortos na prisión de San Cristovo

    O pasado domingo 21 de maio tivo lugar no monte Ezkaba, Pamplona, a conmemoración do 85 aniversario da grande evasión dos republicanos antifascistas que fuxiron do Penal de San Cristóbal

    O pasado domingo 21 de maio tivo lugar no monte Ezkaba, Pamplona, a conmemoración do 85 aniversario da grande evasión dos republicanos antifascistas que fuxiron do Penal de San Cristóbal, tamén chamado Forte de Alfonso XII. Naquela fuga, talvez a maior de todas as coñecidas en Europa, participaron 795 persoas que desde o golpe de Estado de xullo de 1936 foran detidas por resistir á agresión militar reaccionaria, xulgadas en consellos de guerra sumarísimos baixo a acusación de rebelión militar ou auxilio á rebelión (!) e condenadas a reclusión perpetua. Aqueles homes inocentes procedían de diferentes lugares do Estado español: Navarra, País Vasco, Asturias, Valladolid, León, Burgos, Salamanca e, tamén, Galiza. Moitos deles ingresaran nos cárceres das súas localidades. Nos casos galegos, as prisións provinciais das catro provincias, a Illa de San Simón, Camposancos, Lavacolla… deron paso a unha viaxe infame en vagóns de gando que remataría en San Cristóbal. Alí, unhas durísimas condicións carcerarias – frío, humidade, fame, enfermidades, malleiras… inhumanidade – e o desexo de alcanzar a fronteira con Francia distante a cincuenta quilómetros para, a continuación, sumarse ás forzas republicanas que loitaban contra os sublevados militares, culminaron nunha masiva evasión que viña fraguándose meses atrás.

    O 22 de maio de 1938, tamén domingo, na tardiña e no momento do último rancho, o forte foi tomado polos presos seguindo un plan argallado con intelixencia e valentía meses atrás

    O 22 de maio de 1938, tamén domingo, na tardiña e no momento do último rancho, o forte foi tomado polos presos seguindo un plan argallado con intelixencia e valentía meses atrás. Apenas houbo violencia e só un garda do penal resultou morto mentres o resto foi reducido sen sufrir danos. Foi un deses gardas quen, tras escapar, deu a voz de alarma na cidade de Pamplona provocando a inmediata mobilización de soldados e gardas civís. Entón, deu comezo a cacería.

    Entrada ao forte San Cristóbal, no monte Ezkaba Dominio Público Jorab
    Entre os fuxidos, un de catro era galego, unha elevada porcentaxe que se incrementa cando falamos dos asasinados: cincuenta e cinco dos douscentos abatidos nos montes próximos ao forte procedían da Galiza

    De noite, mal nutridos, enfermos, descoñecedores da zona e calzados con alpargatas, case oitocentos dos dous mil presos que mal vivían en Ezkaba cando tivo lugar a evasión, abriron celas e portas e ollaron cara os Pireneos: a desbandada no medio da escuridade foi absoluta. Entre os fuxidos, un de catro era galego, unha elevada porcentaxe que se incrementa cando falamos dos asasinados: cincuenta e cinco dos douscentos abatidos nos montes próximos ao forte procedían da Galiza. Non tiveron oportunidade e só a fortuna decidiu entre a vida e a morte: se caían nunha man asasina ou se foron devoltos ao penal dependeu do talante do líder do grupo perseguidor.

    Un ano máis, a Red de Memoria Colectiva Txinparta-Fuerte de San Cristóbal homenaxeou ás vítimas do penal navarro nun acto tan duro como emotivo. Nesta ocasión, quixeron ofrecer unha especial lembranza das mulleres valentes que nunca deixaron abandonados aos seus homes presos en Ezkaba; mulleres decididas que pagaron un alto custo por ter aos maridos, irmáns ou fillos recluídos naquel inferno chamado San Cristóbal: rapadas de cabelo, grolos de aceite de rícino, malleiras, encarceramentos arbitrarios… por todo iso e moito máis pasaron as mulleres recollidas no documental Fuimos mujeres de preso, das directoras Eva Abad Castellar e Irene Abad Buil, e proxectado no Centro Cívico Ostoki de Pamplona.

     

    Quen escribe estas liñas viaxou a Ezkaba, mais non ía só. Ao meu carón estivo un grande amigo, Anxo Doval Rey, familiar directo dun dos fugados de Ezkaba, asasinado nos días posteriores á evasión

    Nós acudimos a Ezkaba e, malia os libros e as fotografías sobre o lugar e a historia, cando chegas ante a porta principal, ficas paralizado. O penal, escavado no cume do monte e propiedade do Exército español, permanece pechado e non accesíbel. Mais cando percorres o foso principal, aquela parálise énchese de dor. Sen poder acceder ao interior do forte nin ás celas subterráneas, pensas: como puideron sobrevivir algúns dos sete mil presos que en algún momento, entre 1936 e 1945, permaneceron recluídos en San Cristóbal? Non hai resposta racional. Foi, precisamente, a apertura pública do forte a principal reclamación no inicio da homenaxe, segundo expresou o presidente da Asociación Txinparta. Con todo, como sempre, os grandes protagonistas do acto foron os familiares dos presos e, así, puidemos escoitar a Beatriz agradecer emocionada poder recuperar os restos do seu avó, ou Agustín Hernán, que fixo chorar a moitos cando lembrou a súa avoa Vicenta. O testemuño de Ana Lázaro narrando as longas viaxes da súa nai Felisa a San Cristóbal xeou o sangue de todos os asistentes. Todos os oradores falaron, en definitiva, das esquecidas, das ocultadas, das que non tiñan nome, das que pasaron a historia á sombra dos seus homes, fillos ou pais.

    Maite e Josu interpretaron unha canción-poema titulada La visita, e o grupo Abian cantou Las olvidadas. Por último, tres txistularis e unha parella de dantzaris deron por rematado a homenaxe. Antes, tivemos a fortuna de coñecer e falar con Fermín Ezkieta, o investigador que máis afondou na evasión do 22 de maio de 1938. El narrounos desde o alto do forte e ante unha visión privilexiada do val coas montañas e Francia ao fondo, por onde escaparon os fuxidos daquel día, como os perseguiron, onde os mataron ou detiveron… O relato do terror 85 anos despois.

    Os restos de Manuel Rey Urcera seguen sen aparecer, soterrado nalgún punto do maior cemiterio a ceo aberto de toda Europa: o camiño que vai de Ezkaba a Francia

    Quen escribe estas liñas viaxou a Ezkaba, mais non ía só. Ao meu carón estivo un grande amigo, Anxo Doval Rey, familiar directo dun dos fugados de Ezkaba, asasinado nos días posteriores á evasión. O seu tío-avó chamábase Manuel Rey Urcera, orixinario de Faxilde, unha parroquia do concello de Vilagarcía de Arousa, labrego e solteiro. Aínda o 27 de xullo de 1940 (dous anos despois do crime), o Boletín Oficial do Estado publicaba o fallo do Tribunal Provincial de Responsabilidades Políticas de Pontevedra e declaraba a Manuel “incurso en responsabilidad política (…) y le imponemos como sanción el pago de cincuenta pesetas”. Na actualidade, no ano 2023, os restos de Manuel Rey Urcera seguen sen aparecer, soterrado nalgún punto do maior cemiterio a ceo aberto de toda Europa: o camiño que vai de Ezkaba a Francia.

    NO COARENTA E NOVE ANIVERSARIO DAS PRIMEIRAS ELECCIONS DEMOCRATICAS.

     

  • No aniversario das primeiras Eleccions Democraticas

    Os dous fillos do Señor Manolo Suarez Duro, o que logo de dispararlle non sei cantas veces o diron por morto e o deixaron tirado nun camiño de monte no veciño Cambados.
    Os dous fillos, na fotografia, pasaron a sua primeira infancia criados somente pola nai, o seu pai dabase por morto.
    Manolo, o mais vello, contaba cando veu na sua horta, un home…era o seu PAI. Arrepia pensar, pensar sobor de todo en vivir na tua propia casa, metido nun zulo, oculto para o mundo, oculto para a crianza, o amor dos fillos.
    Faiado.
    Fillos de Dolores Ramos Giráldez, a nosa tía Lola. Tía avoa à súa vez do primo Sesito Giráldez, pai de Oti , descendentes de Cortegada

    Marga Rodriguez Marcuño

  • Un exemplo, un RESISTENTE

    Manuel Suarez Duro, de Trabanca Sardiñeira, en Septiembre do 36 forono a buscar a casa de noite (como casi sempre)os amigos da oscuridade, os cobardes, levarono pegaronlle catro tiros e deixarono tirado. Foi cerca de Cambados, Manolo quedou vivo, arrastrouse e arrastrouse…Unha das historias de aquela desfeita.
    O noso homenaxe

    Mi madre nos contó que le habían disparado y dado por muerto. Jamás nos mencionó algún detalle de este caso y otros de la familia. Tampoco lo hizo su mujer cuando íbamos a ayudarle en la taberna que regentaba.
    El tío Manolo trabajaba fuera, en Silleda, y venía muy pocas veces por su casa. Cuando le veníamos, era muy agradable con los niños.
    Comentario por Antonio Búa Eiras (18-08-2023 17:36)

  • Aquilino Iglesias Alvariño, un privilexio

    Don Aquilino Iglesia Alvariño con Daniel Garrido Castromán, a entrada do “Muelle de Ferro”.
    Daniel é fillo de Jesús Garrido que, xunto Aquilino, Nuñez Búa e outros, conformaron un plantel de excelentes mestres no León XIII.
    Aquilino, por outra parte, foi o autor de “cómaros verdes”, a primeira obra escrita en Galicia (concretamente en Vilagarcía) e en galego trala guerra civil, alá no ano 1947.

     

    Precisamente fai uns dias fixen un comentario desta publicación.Na Voz de Galicia decian que non llo deixaran publicar en España y tivera que publicalo na Argentina.Imprimeuse na Imprenta “Celta” de Vilagarcía e fixen unha rectificación no periódico cando o publicaron.
    Comentario por Mª do Carme (18-06-2009 00:59)
    NOTAS SOBRE AQUILINO IGLESIA ALVARIÑO

    Daniel Garrido Castromán

    A mediados de año 1933, al haberse marchado, don José Núñez Búa a Buenos Aires, le sustituyó en la dirección del Colegio León XIII el poeta don José Crecente Vega, quien ofrece un puesto de trabajo al igualmente poeta don Aquilino Iglesia Alvariño, que entrará a formar parte del profesorado del Colegio León XIII.
    Recién llegado a Villagarcía, entabló gran amistad con mi padre, Jesús Garrido Alvarez, relación que habría de tener gran trascendencia en la vida de ambos amigos, puesto que Lola, la hija del maestro de la escuela del ?Porvenir? de Carril, don Ramón Ferreirós, tenía mucha amistad con mi madre y el día 12 de Abril de 1934, fecha en la que contrajeron matrimonio mis padres, conoció a Aquilino, quien, muy pronto comenzó a cortejarla; cuando mis padres volvieron del viaje de novios, Lola les dijo que había sido citada por Aquilino en el Café Casa Blanca, cita que habría de dar un resultado satisfactorio, según veremos más adelante.
    Dada la circunstancia de que don Aquilino, aunque había finalizado los estudios de la carrera eclesiástica, todavía no se encontraba en posesión del correspondiente título de Licenciado en Filosofía y Letras puesto que, en aquella época, los estudios del Seminario no se convalidaban. Al mismo tiempo que trabajaba fue haciendo el Bachillerato de dos en dos cursos; los exámenes los hacía en el Instituto de Noya, del cual era director don Alvaro das Casas, que era jefe de ?Ultreya?, las Juventudes del Partido Galeguista. La licenciatura la hizo sin salir de Villagarcía, ya que tenía dispensa de escolaridad y asistía dos días de la semana a las clases de la Universidad de Santiago.
    Por lo tanto, para impartir clases en este Centro, el periodista de Puentecesures, don Raimundo García Domínguez, ?Borobó? le prestó el suyo, por cuya cesión le cobraba cuarenta pesetas mensuales.
    En uno de aquellos ?Anacos? que este periodista escribía en ?A Nosa Terra?, de cuyo periódico había sido director Aquilino, recordaba que en una de las ocasiones que visitó Villagarcía para cobrar dicha cantidad, a la hora del aperitivo fue llevado por éste a una confitería próxima al puerto, que era el ?Chalet de la Alameda?, donde hacía una tertulia con los amigos que ?compartían más o menos? sus ideas y aficiones. Esta peña se llamaba la ?Peña Alegría? y de ella formaban parte, además de Aquilino y mi padre, Ramón García Briones, ?el proyectista siempre ilusionado del gran puerto de Arousa?; Manuel Pesqueira, el famoso pintor de Lantaño, que había venido de su aldea ?para escribir una carta y echarla al correo?; el consignatario José ?Cañitas? Buhigas; Gerardo Carregal, el jefe de Correos; D. José Pérez Beltrán, párroco de Bamio; Celestino Noya Rodríguez, que había sido Presidente de la Diputación de Lugo durante la República y, después de haber sido depurado como profesor de Instituto y de haber estado una temporada en la cárcel, pasó a dar clases en el Colegio León XIII; Viñas Cortegoso, Inspector de Escuelas, también depurado, que se ganaba el pan gracias su gran dominio de las Artes Gráficas y habría de fundar, con José María Alvarez Blázquez, la ?Librería Monterrey?, y habría de asesorar en sus primeros pasos a la ?Editorial Galaxia?; Severino González Lazán, impresor castellano que había llegado a Villagarcía y, donde antes había estado la redacción de ?Galicia Nueva?, montó un taller tipográfico, la ?Imprenta Celta?, en la calle Ramón y Cajal, y en la que se editaron sus tres primeros libros: ?Señardá? (1930), ?Corazón ó vento? (1933) y ?Cómaros verdes? (1947); don Florencio, el director del Banco de La Coruña; don José Sirvent, representante de máquinas de escribir; y otros contertulios más.
    Me contaron una anécdota: Con motivo de la publicación de ?Cómaros verdes, en el año 1947, unos ?aduladores? fueron a comunicarle a Mohamez Ben Mizian del Kasem , personaje de gran influencia con Franco, tamaño atrevimiento. Parece ser que el personaje les preguntó: ?¿Dice algo contra el Gobierno?…¿Hay alguna ofensa a la Virgen?…¿Hay ofensas contra la religión?…? Al haberle respondido que no, pero que estaba escrito en gallego, dijo: ?Hay que dejar que cada región utilice su lengua vernácula para que se conserve?.
    Aquilino, como ya dije anteriormente, será el sucesor de Crecente Vega en la dirección del Colegio. Alvaro Cunqueiro había dicho de Aquilino que era el único escritor clásico en Galicia y que hablara en latín con Joaquín Alvarez Blázquez, que era catedrático de Latín en Madrid. Lo que más impresionaba a los alumnos de era que fuera capaz de traducir al gallego a Horacio. Cuando se enfadaba llamada a los alumnos ?desdichado? o ?necio?y, a continuación, les soltaba una frase recriminatoria: ?¡Tus padres partiéndose el alma, para darte estudios y hacerte un hombre tú, empeñado en ser mal estudiante y peor ciudadano!?. Pero lo malo eran los ?capones? que daba en la cabeza con los nudillos.
    Comentario por Daniel Garrido Castromán (25-10-2009 20:08)
    Me gusta mucho esta foto.Fue un gran personaje.
    Comentario por mingos (10-05-2012 12:18).

  • Angelita, Manolo e familia

    Angelita e Manolo casaran a finais dos anos vinte, naceron duas fillas, Esther a mais vella e Sonia, a pequena. Manolo traballaba de notificador no Axuntamento da epoca, era fillo de Ramiro Araujo un ferreiro moi coñecido e apreciado na vila, todos, ideoloxicamente de esquerdas, involucrados na REPUBLICA. Cando os fascistas deron o golpe de estado, Manolo foi unha das vitimas que detiveron e levaron a o campo de concentracion de San Simon, pasado o tempo tamen a Barbastro.

    Por certo, o seu irman Ramiro, que vivia en Trabanca Sardiñeira estivo emparedado nun zulo na sua propia casa, baixo a cuadra dos animais, coidado amorosamente pola sua dona, Asuncion, varios anos.

    Manolo, Ramiro e Regino eran sobriños de Consuelo a de Santa Lucia, ela sempre botou man da sua familia, cando levaron preso a Manolo, a sua filla pequena, Sonia, quedaba na casa da sua tia, e ali pasou uns anos de vivencias, moi apegada a Margarita miña nai, querianse, quixeronse toda a vida, lembraronse sempre unha da outra.

    Pero a vida, levounas a non verse, esto e increible, Sonia casou e se foi para Vigo, estaban a sesenta kilometros pero non se viron mais. Nos, por casualidade acabamos de atoparnos e coñecer a Sonia, tamen a Paco o seu fillo, estan a pasar uns dias na sua residencia en Vilagarcia. Paco coida a sua nai que xa pasa dos noventa,  un primor tierno nos coidados a sua nai.

    Levamos tres dias revivindo o que se contaba na casa, Sonia me trae de novo a miña Nai, impagable o encontro con Sonia, vitima tamen de uns feitos que transformaron un pais, as familias, as vidas, xente inocente aparecendo como culpables de non se sabe qué nin siquera a dia de hoxe.

    Na fotografia, na primeira comunion de Paco, o neno de Sonia, aparecen Angelita e Manolo, Esther , o seu home Quinso o de Oubiña, da taberna-tienda de Oubiña na rua do Rio, imborrable tienda, os seus nenos, Conchita e o seu irman, Sonia,e o seu marido, Paco o pequeno e a sua irman, posan todos xuntos nun dia feliz.

    A Manolo Araujo botarono do seu traballo no concello e nunca mais poido recuperalo.

  • 7 de Xuño do 2026, domingo

    Subidas en GAUDEAMUS, PRIMEIRAS COMUNIONS, SOAN CAMPÁS DE VODA.

    En portada, Moncho Patiño, de Vilaxoan, con un coro que el habia creado. Moncho sempre estaba a o servicio da colectividade, dos veciños e de quen necesitase da sua persoa. Montou a asociacion de veciños de Vilaxoan, el cas suas propias mans reparaba buratos no chan e pistas que necesitasen ser reparadas. Foi concelleiro polo Partido Comunista na primeira corporacion democratica. Casado con Lola Brea, os dous entregados a millorar a sociedade a traves da solidaridad. Estaban a dar, mans abertas, para dar, non para pedir.

    Bos dias, saude

  • A nosa consideracion e agradecemento

    En portada o Barrio da Prosperidad, a casa dos Garcia Reboredo, a continuacion a da familia Gomez, un dos seus propietarios era medico nos barcos que levaban a xente a emigracion, a Brasil,Arxentina, Venezuela..a continuacion a casa de Luisita Tenorio, frente vivia Telmo Alvarez, logo a fabeica das velas, mais para diante a de Enrique Campos, tamen un zapateiro irman de Angel Garcia, “O Chinto” importante, defensor das liberdades, moi combativo contra o fascismo, viviu no monte ate finais dos anos coarenta en que un arreglo de Eduardo Garcia Reboredo co Gobernador da epoca, (Tamen colaborou Marcelino Gonzalez Fontenla amigo da infancia do Chinto) facilitou a entrega de Angel, logo de pasar un tempo en prision emigrou a Brasil.

  • Miña tia Esmeralda Suarez

    Quedou viuda moi nova con vintesesis anos e tres fillos, empleouse nos barcos que levaban xente emigrante as Americas, saian de Vigo, Esmeralda traballou en varias consignatarias, entre elas A MALA REAL INGLESA. O Salta, O Deseado, O Santa Maria, O Yapeyú…Esmeralda deixou os tres nenos na casa dos seus pais criados por Antonia e Maria, as suas irmans. Ela iba e viña acompañada de unha lesion no corazon que cada dous por tres a botaba de baixa para a casa. Esmeralda era coñecida no ambito familiar como Nana, nos contaba as aventuras que se vivian dentro dos barcos, donde ela era moi querida polos seus compañeiros. Se facia querer. muller de valores comprometidos co resto dos seres humanos. Ela foi o contacontos da miña infancia, axudou a criarnos, levabanos a o cine, a pasear, a ver mundo segun ela era ir a Guillan, A Laxe, As Carolinas…como lle gustara unha pelicula levabanos mentras estuvese en cartelera. Lembro con moito horror a Sisi Emperatriz, unha pesadilla visionada non sei cantas veces.

    Na actualidade sigue a vivir conmigo, na miña salita, lugar de traballo, a sua fotografia forma parte da vida diaria

    Tiña eu doce anos cando Esmeralda pechou os ollos para sempre, o 26 de Maio do 1966, as lagrimas da miña casa, o disgusto. IMBORRABLE miña tia Esmeralda, sempre, sempre, no meu corazon.

  • Berta Meneses, un agasallo nas nosas vidas

    Chegou a o Colexio Filipense alá polos setenta a mediados, ela Germana, Carmen Guadalupe, deronlle un sentido as creencias de que habia outros mundos, en realidade outras formas de enfocar a formacion, as enseñanzas, non deformaban nada, non nos falaban do demo nin de Sodoma e Gomorra.

    A Madre Berta que de madre non tiña nada, porqué como ela decia a nosa nai estaba na casa, é a que vedes nas imaxenes, ahora na actualidade, ademais de seguir a ser monxa Filipense e unha maestra na filosofia ZEN. Berta en todo o que toca acaba sendo maestra, porqué a sua intelixencia debe ser aproveitada, sin dubida.

    Aqui, no colexio rompeu moldes, acostumbradas, ou non acostumbradas, enfrentadas as monxas convencionais que falaban mais de sometemento na convivencia e na formacion que impartian en nome de unhas ideas que co paso do tempo se demostrou a suas equivocacions.

    Tamen chegamos a conclusion de que aquelas monxas foron unhas vitimas de si mesmas.

    Hoxe quedamonos con Berta Meneses a que agradecemos as suas enseñanzas de aquel tempo nada facil.